Ołtarz Bardi – Sandro Botticelli

Ołtarz Bardi   Sandro Botticelli

Madonna z Dzieciątkiem na tronie, Jan Chrzciciel i Ewangelista Jan, lub Ołtarz Bardi.

„W kościele Santo Spirito we Florencji namalował tablicę na kaplicę Bardi, starannie wykonaną i pięknie zdobioną, w której znajdują się drzewa oliwne i palmy, napisane przez niego z wielką miłością” Vasari.

Obraz „Madonna z Dzieciątkiem na tronie” Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, znany również jako Ołtarz Bardiego, jest jednym z najbardziej imponujących dzieł Botticellego na zamówienie Giovanniego de Bardi. Ten magnat finansowy swoich czasów zbił fortunę na handlu wełną w Anglii, a także kierował Medici Bank w Londynie. Po powrocie do rodzinnego miasta zbudował kaplicę w Santo Spirito, obraz ołtarzowy, który zamówił Botticelli.

Górna część ołtarza i boczne drzwi są nadal w kaplicy Bardi, sdeva z chóru. Sam obraz ołtarza przechowywany jest w Muzeum Saatlicha w Berlinie; niestety rama stworzona przez znanego architekta i rzeźbiarza Giuliano da Sangallo została utracona.

W centrum sceny na tronie siedzi tzw. Pielęgniarka Madonny, otwiera piersi, by nakarmić dziecko siedzące na jej kolanach. Po obu stronach tronu są Jan Chrzciciel i Ewangelista Jan, święci patroni klienta ołtarza, Giovanni de Bardi.

Kazania Savonaroli miały silny wpływ na wielu utalentowanych, religijnych ludzi sztuki, a Botticelli nie mógł się temu oprzeć. Radość, kult piękna na zawsze zniknął z jego pracy. Jeśli poprzednie Madonny pojawiły się w uroczystym majestacie Królowej Niebios, teraz jest to blada, z oczami pełnymi łez, kobieta, która wiele się nauczyła i doświadczyła. Cechy twarzy, dłonie Madonny stają się coraz bardziej wydłużone, kruche, nieziemskie. Cała figura Dziewicy, pionowe fałdy odzieży, niebieskie paski peleryny, luźne pasma włosów podkreślają kierunek ku górze.

Twarz dziecka jest pełna smutku.

Po prawej i lewej stronie tronu panował honorowy orszak Matki Bożej, Jana Chrzciciela i Ewangelisty Jana. Ich twarze są surowe, smutne, pomarszczone z powodu trudności i niedostatku. Jan Chrzciciel, patron miasta Florencji, ubrany jest w wełnianą tunikę w czerwony płaszcz. Na trawie u jego stóp leży misa chrzcielna, a ręka Forerunnera zwraca uwagę widza na Madonnę z Dzieciątkiem. Botticelli napisał innego świętego, Jana Ewangelistę, w postaci czcigodnego starca.

Tradycyjnie trzyma w ręku książkę i długopis, wielki orzeł, jedno z czterech zwierząt, symbolizujące Jana Ewangelistę, zerka z jego pleców.

Kompozycja ołtarza Bardi była niezwykła w tamtym czasie: Botticelli pokazał specjalne rozwiązanie klasycznej, trzyczęściowej kompozycji, przedstawiającej Madonnę na tronie i dwóch świętych. Używał do tła strukturalnego nie tradycyjnych elementów architektonicznych, ale wegetatywnych. Otaczająca flora, wiklinowa altana, elementy wnętrz – wszystko jest śledzone z nieziemską dekoracyjnością, jak w innych pracach z tego okresu, na przykład w filmie „Wiosna”.

Wszystkie kwiaty i owoce na obrazie noszą symboliczny ładunek. Podobnie jak w wielu dziełach okresu renesansu, zamiast cedru Botticelli przedstawił drzewo cytrynowe. Prawdopodobnie to zamieszanie było spowodowane faktem, że łacińskie słowo „cedrus” we włoskim tłumaczeniu ma dwa znaczenia – cedrowe drzewo cytrynowe.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5,00 out of 5)